Logo
Logo

1912

Geplaatst op 14 oktober 2012. Categorie: wART

 

Aan het begin van de 20e eeuw is Bergen op Zoom evenals veel andere steden een wat grauwe stad. De industrialisatie heeft voor rijkdom, maar ook voor armoede gezorgd. Kleur in het sombere leven wordt gegeven door ontspanning. Bergen op Zoom is sinds de middeleeuwse jaarmarkten uitgegroeid tot kermisstad.

De vele lampjes van de kermisattracties zijn te herkennen in de knoopjes van deze ‘haute couture’. De verschillende kleuren en materialen van de knoopjes zijn tekenend voor de mode van 1912: in dat jaar werd voor het eerst sinds jaren opvallender gebruik gemaakt van kleur in de mode.

Twee vlaggen kunnen in de knopenrijen worden ontdekt: die van België herinnert aan de grote stroom Belgische vluchtelingen die in 1914 in de stad terechtkwam. De Duitse vlag wijst op de roerige tijden die de 20e eeuw duidelijk getekend hebben.

Model: Brigit Bogers

1812

Geplaatst op . Categorie: wART

In 1812 werd tijdens het regime van Napoleon Bonaparte voor het eerst een bevolkingsregister opgesteld. In het register van Bergen op Zoom komen 36 namen van hoveniers voor. Hoveniers hebben mede bijgedragen aan de welvaart van de stad in de achttiende en negentiende eeuw. Tot op de dag van vandaag mag Bergen op Zoom zich roemen om de asperges en aardbeien die hier door de hoveniers verbouwd worden.

De aardbei en de rode zakdoek in het kostuum verwijzen naar deze hoveniers. Voor vele Bergenaren is de rode zakdoek ook een belangrijk element van de outfit die jaarlijks gedragen wordt tijdens het Vastenavondfeest.

Het model van dit jak is gebaseerd op de militaire kostuums zoals het leger van Napoleon die droeg. Kenmerkend zijn de opstaande kraag en de dubbele rij knopen.

Model: René Kools

1712

Geplaatst op . Categorie: wART

Een eigen klederdracht heeft Bergen op Zoom nooit gekend. Voor een stad aan het water zo dicht bij Zeeland gelegen is dat wat wonderlijk. Duidelijk kenmerk van de Zeeuwse klederdracht zijn de lange rokken en borstlappen met borduurwerk.

Geënt op die Zeeuwse dracht oogt dit kostuum folkloristisch. Het smockwerk is vaalblauw als het zoute water van de Schelde dat eeuwenlang tot aan de grenzen van de stad stroomde. Op de borstlap en op de mouwen zijn visjes gesmockt: ansjovisjes. Dit zilte zilver wordt nog steeds in weren gevangen en door menig Bergenaar met smaak verorberd.

Het smockwerk loopt middenvoor in een punt uit: de damesmode van de 18e eeuw heeft dikwijls puntvormige bovenlijfjes met wijde, opgehaalde mouwen.

Model: Heddeke Warmoeskerken

1612

Geplaatst op . Categorie: wART

‘Merck toch hoe Sterck’ is het overwinningslied dat Adriaen Valerius schreef in de Tachtigjarige Oorlog. Twee momenten in die jarenlange strijd waren voor Bergen op Zoom van groot belang. In 1588 werd de stad aangevallen door Parma, ruim dertig jaar later in 1622 door Spinola. Beide keren hield Bergen op Zoom dapper stand tegen de Spanjaarden. Mille periculis supersum!

Als ware spierballen tonen de mouwen van dit kostuum de kracht en moed waarmee de stad verdedigd werd. De mouwen zijn met bandjes aan de schouderkop vastgeknoopt. Tot in de 17e eeuw was het namelijk technisch onmogelijk de verbinding van schouder naar mouw op een bevredigende manier te maken. Dit gebrek aan inzicht werd verdoezeld door mouwkappen.

De stof van het hedendaagse Nederlandse leger wil benadrukken dat Bergen op Zoom als vesting en garnizoensstad op militair gebied een belangrijke rol heeft gespeeld.

Model: Jac van den Elshout

1512

Geplaatst op . Categorie: wART

De ‘Orde van het Gulden Vlies’ was een van de beroemdste ridderorden van West-Europa. Deze religieuze orde was in 1430 door Philips de Goede in Brugge ingesteld. Hij wist daarmee verschillende vooraanstaande vorstenhuizen met elkaar te verbinden. Jan III van Glymes, heer van Bergen op Zoom van 1494 tot 1532, mocht in 1481 toetreden tot de orde.

Tijdens de kapittelbijeenkomsten droegen de ridders van het Gulden Vlies een mantel in een model zoals hier getoond. De rode kleur van de oorspronkelijke mantels is in dit kostuum vervangen door het goudgeel van de gulden ramsvacht waaraan de orde haar naam ontleent.

Dat vlies werd volgens de Griekse mythologie door Jason uit Kolchis aan de Zwarte Zee gehaald om koning te kunnen worden. De expeditie naar Kolchis ondernam de held met de Argonauten, van wie sommige namen op de sierband zijn geborduurd: Jason, scheepsbouwer Argos, stuurman Tiphys, de beroemde zanger Orpheus, de broers Zetes en Kalaïs, de tweeling Polydeukes en Kastor en de helden Peleus en Herakles. De laatste naam is van Medeia, de prinses van Kolchis die met Jason mee terugging naar Griekenland, uit liefde. Vandaar het hartje.

Model: Hans Snepvangers

1412

Geplaatst op . Categorie: wART

In het soetste van de Meye

was tot Bergen groot geschreye

’t verbrande alle stocken, staecken

behalve Oliphant en Draecke

Dit gedichtje uit de 17e eeuw vertelt over de stadsbrand die in 1397 een groot gedeelte van Bergen op Zoom in as en puin legde. Als vurige tongen herinneren de lange punten van deze houppelande aan die ramp. Met meekraprode verf zijn ze bestempeld. De wortels van de meekrap, een plantje dat in deze contreien speciaal gekweekt werd voor zijn kleurstof, gaven wol en stoffen een warme roodoranje kleur. Ook gaf het de Bergenaren de naam ‘krap’, dat later verbasterde tot krab vanwege de dwarse aard van het beestje dat veel te vinden was in de slikken en schorren van de Schelde.

Na een volgende stadsbrand in 1444 werd de Sint Gertrudiskerk aan de Grote Markt uitgebouwd tot een kerk van formaat. Dat architectuur en kledingontwerpen elkaar vaak beïnvloeden blijkt ook hier. De Gotische architectuur van de Sint Gertrudiskerk is verwerkt in dit kostuum: de punten van de houppelande zijn geknipt in de vorm van een spitsboog.

Model: Mirjam Drenth

1312

Geplaatst op . Categorie: wART

De middeleeuwse stad groeide en bloeide dankzij de handel die hier gedreven werd. De haven bracht jaarlijks talloze kooplieden uit verschillende landen naar Bergen op Zoom. Via de Gevangenpoort die aan het begin van de 14e eeuw gebouwd werd voerden zij hun waren aan: in balen, kisten en juten zakken. Daarnaar verwijst de juten kaproen van dit kostuum. De lange lierepijp of lamfer van een dergelijke kaproen werd rond 1300 sterk verlengd, soms tot wel twee meter.

De roem van Bergen op Zoom als handelscentrum werd vergroot dankzij de jaarmarkten die gehouden werden. In 1365 verleende de heer de stad het Groot Privilege, waarin bepaald werd dat die jaarmarkten tweemaal per jaar gehouden mochten worden: de Koudemarkt in november en de Paasmarkt in het voorjaar. Deze laatste wordt in het kostuum verbeeld middels het aardewerken eierdopje dat aan de beurs hangt. Aardewerk werd hier op grote schaal geproduceerd, met name in het havenkwartier. Vanuit de haven kon het snel geëxporteerd worden.

Model: Gijs Leenders

1212

Geplaatst op 13 oktober 2012. Categorie: wART

 

Ingewikkeld. Zo kunnen we de vroegste tijd van Bergen op Zoom als stad karakteriseren. Als een wikkelkindje dat door de baker stevig ingewikkeld werd met banden en linten, in een bijna verborgen bestaan.

Kreeg de stad inderdaad in 1212 stadsrechten? En hoe zag de stad er toen uit? Hoeveel mensen woonden er en waarmee verdienden zij hun brood? We kunnen bij deze vragen alleen wegdromen.

Ook over de bakermat van Bergen op Zoom is weinig bekend. De heilige Gertrudis van Nijvel sprak het gelovige volk vele eeuwen tot de verbeelding. Was zij het die hier de eerste grondvesten legde? Archeologische vondsten van de laatste jaren bewijzen dat hier al in de Romeinse tijd geleefd werd. En gebeden en vast en zeker ook gewerkt: ora et labora.

De vroegste jaren van de stad zijn ingewikkeld, ja. Maar ook fris en groen, rijp om tot bloei en tot ontwikkeling te komen.

Tentoonstelling “800 jaar – geen steek veranderd”

Geplaatst op . Categorie: wART

800 jaar Bergen op Zoom betekent 800 jaar geschiedenis. Het uitdragen van die geschiedenis is van belang voor de huidige en de komende generaties. We komen ergens vandaan: de stad van nu heeft een oorsprong, die we bewust en onbewust met ons meedragen. De historie uitdragen en meedragen is niet voldoende: de geschiedenis van de stad moet ook letterlijk ‘gedragen’ kunnen worden. Reden om de acht eeuwen geschiedenis van de Bergse bevolking te vangen in acht kostuums: voor iedere eeuw één.

De witte kleur van de kostuums staat symbool voor het tijdloze en pure dat eigen is aan een stad. Het wit wordt doorbroken door kleur: elke eeuw geven immers steeds andere mensen kleur aan de stad. Materialen, decoraties en vormen in de kostuums vertellen over kenmerkende gebeurtenissen uit de afgelopen eeuwen.

Van die gebeurtenissen hebben we vaak alleen nog materiële zaken over: gebouwen, documenten, archeologische vondsten. De mensen die de gebeurtenissen hebben meegemaakt en de geschiedenis mede hebben bepaald zijn er niet meer. Met de kostuums worden ze tot leven gewekt. Zo wordt een beeld geschetst van de mensen die hier in Bergen op Zoom gewoond, geleefd en gewerkt hebben.

Omdat de mensen van toen niet veel verschillen met de mensen van nu zijn de historische kostuums in een modern jasje gestoken. Want welbeschouwd is er inderdaad in 800 jaar geen steek veranderd.

De tentoonstelling 800 jaar – geen steek veranderd is van 16 oktober tot en met 4 november 2012 te zien in Historisch Centrum Het Markiezenhof in Bergen op Zoom.

Openingstijden:

Dinsdag t/m zondag 11.00 – 17.00 uur

1912

Geplaatst op 14 oktober 2012. Categorie: wART

 

Aan het begin van de 20e eeuw is Bergen op Zoom evenals veel andere steden een wat grauwe stad. De industrialisatie heeft voor rijkdom, maar ook voor armoede gezorgd. Kleur in het sombere leven wordt gegeven door ontspanning. Bergen op Zoom is sinds de middeleeuwse jaarmarkten uitgegroeid tot kermisstad.

De vele lampjes van de kermisattracties zijn te herkennen in de knoopjes van deze ‘haute couture’. De verschillende kleuren en materialen van de knoopjes zijn tekenend voor de mode van 1912: in dat jaar werd voor het eerst sinds jaren opvallender gebruik gemaakt van kleur in de mode.

Twee vlaggen kunnen in de knopenrijen worden ontdekt: die van België herinnert aan de grote stroom Belgische vluchtelingen die in 1914 in de stad terechtkwam. De Duitse vlag wijst op de roerige tijden die de 20e eeuw duidelijk getekend hebben.

Model: Brigit Bogers

1812

Geplaatst op . Categorie: wART

In 1812 werd tijdens het regime van Napoleon Bonaparte voor het eerst een bevolkingsregister opgesteld. In het register van Bergen op Zoom komen 36 namen van hoveniers voor. Hoveniers hebben mede bijgedragen aan de welvaart van de stad in de achttiende en negentiende eeuw. Tot op de dag van vandaag mag Bergen op Zoom zich roemen om de asperges en aardbeien die hier door de hoveniers verbouwd worden.

De aardbei en de rode zakdoek in het kostuum verwijzen naar deze hoveniers. Voor vele Bergenaren is de rode zakdoek ook een belangrijk element van de outfit die jaarlijks gedragen wordt tijdens het Vastenavondfeest.

Het model van dit jak is gebaseerd op de militaire kostuums zoals het leger van Napoleon die droeg. Kenmerkend zijn de opstaande kraag en de dubbele rij knopen.

Model: René Kools

1712

Geplaatst op . Categorie: wART

Een eigen klederdracht heeft Bergen op Zoom nooit gekend. Voor een stad aan het water zo dicht bij Zeeland gelegen is dat wat wonderlijk. Duidelijk kenmerk van de Zeeuwse klederdracht zijn de lange rokken en borstlappen met borduurwerk.

Geënt op die Zeeuwse dracht oogt dit kostuum folkloristisch. Het smockwerk is vaalblauw als het zoute water van de Schelde dat eeuwenlang tot aan de grenzen van de stad stroomde. Op de borstlap en op de mouwen zijn visjes gesmockt: ansjovisjes. Dit zilte zilver wordt nog steeds in weren gevangen en door menig Bergenaar met smaak verorberd.

Het smockwerk loopt middenvoor in een punt uit: de damesmode van de 18e eeuw heeft dikwijls puntvormige bovenlijfjes met wijde, opgehaalde mouwen.

Model: Heddeke Warmoeskerken

1612

Geplaatst op . Categorie: wART

‘Merck toch hoe Sterck’ is het overwinningslied dat Adriaen Valerius schreef in de Tachtigjarige Oorlog. Twee momenten in die jarenlange strijd waren voor Bergen op Zoom van groot belang. In 1588 werd de stad aangevallen door Parma, ruim dertig jaar later in 1622 door Spinola. Beide keren hield Bergen op Zoom dapper stand tegen de Spanjaarden. Mille periculis supersum!

Als ware spierballen tonen de mouwen van dit kostuum de kracht en moed waarmee de stad verdedigd werd. De mouwen zijn met bandjes aan de schouderkop vastgeknoopt. Tot in de 17e eeuw was het namelijk technisch onmogelijk de verbinding van schouder naar mouw op een bevredigende manier te maken. Dit gebrek aan inzicht werd verdoezeld door mouwkappen.

De stof van het hedendaagse Nederlandse leger wil benadrukken dat Bergen op Zoom als vesting en garnizoensstad op militair gebied een belangrijke rol heeft gespeeld.

Model: Jac van den Elshout

1512

Geplaatst op . Categorie: wART

De ‘Orde van het Gulden Vlies’ was een van de beroemdste ridderorden van West-Europa. Deze religieuze orde was in 1430 door Philips de Goede in Brugge ingesteld. Hij wist daarmee verschillende vooraanstaande vorstenhuizen met elkaar te verbinden. Jan III van Glymes, heer van Bergen op Zoom van 1494 tot 1532, mocht in 1481 toetreden tot de orde.

Tijdens de kapittelbijeenkomsten droegen de ridders van het Gulden Vlies een mantel in een model zoals hier getoond. De rode kleur van de oorspronkelijke mantels is in dit kostuum vervangen door het goudgeel van de gulden ramsvacht waaraan de orde haar naam ontleent.

Dat vlies werd volgens de Griekse mythologie door Jason uit Kolchis aan de Zwarte Zee gehaald om koning te kunnen worden. De expeditie naar Kolchis ondernam de held met de Argonauten, van wie sommige namen op de sierband zijn geborduurd: Jason, scheepsbouwer Argos, stuurman Tiphys, de beroemde zanger Orpheus, de broers Zetes en Kalaïs, de tweeling Polydeukes en Kastor en de helden Peleus en Herakles. De laatste naam is van Medeia, de prinses van Kolchis die met Jason mee terugging naar Griekenland, uit liefde. Vandaar het hartje.

Model: Hans Snepvangers

1412

Geplaatst op . Categorie: wART

In het soetste van de Meye

was tot Bergen groot geschreye

’t verbrande alle stocken, staecken

behalve Oliphant en Draecke

Dit gedichtje uit de 17e eeuw vertelt over de stadsbrand die in 1397 een groot gedeelte van Bergen op Zoom in as en puin legde. Als vurige tongen herinneren de lange punten van deze houppelande aan die ramp. Met meekraprode verf zijn ze bestempeld. De wortels van de meekrap, een plantje dat in deze contreien speciaal gekweekt werd voor zijn kleurstof, gaven wol en stoffen een warme roodoranje kleur. Ook gaf het de Bergenaren de naam ‘krap’, dat later verbasterde tot krab vanwege de dwarse aard van het beestje dat veel te vinden was in de slikken en schorren van de Schelde.

Na een volgende stadsbrand in 1444 werd de Sint Gertrudiskerk aan de Grote Markt uitgebouwd tot een kerk van formaat. Dat architectuur en kledingontwerpen elkaar vaak beïnvloeden blijkt ook hier. De Gotische architectuur van de Sint Gertrudiskerk is verwerkt in dit kostuum: de punten van de houppelande zijn geknipt in de vorm van een spitsboog.

Model: Mirjam Drenth

1312

Geplaatst op . Categorie: wART

De middeleeuwse stad groeide en bloeide dankzij de handel die hier gedreven werd. De haven bracht jaarlijks talloze kooplieden uit verschillende landen naar Bergen op Zoom. Via de Gevangenpoort die aan het begin van de 14e eeuw gebouwd werd voerden zij hun waren aan: in balen, kisten en juten zakken. Daarnaar verwijst de juten kaproen van dit kostuum. De lange lierepijp of lamfer van een dergelijke kaproen werd rond 1300 sterk verlengd, soms tot wel twee meter.

De roem van Bergen op Zoom als handelscentrum werd vergroot dankzij de jaarmarkten die gehouden werden. In 1365 verleende de heer de stad het Groot Privilege, waarin bepaald werd dat die jaarmarkten tweemaal per jaar gehouden mochten worden: de Koudemarkt in november en de Paasmarkt in het voorjaar. Deze laatste wordt in het kostuum verbeeld middels het aardewerken eierdopje dat aan de beurs hangt. Aardewerk werd hier op grote schaal geproduceerd, met name in het havenkwartier. Vanuit de haven kon het snel geëxporteerd worden.

Model: Gijs Leenders

1212

Geplaatst op 13 oktober 2012. Categorie: wART

 

Ingewikkeld. Zo kunnen we de vroegste tijd van Bergen op Zoom als stad karakteriseren. Als een wikkelkindje dat door de baker stevig ingewikkeld werd met banden en linten, in een bijna verborgen bestaan.

Kreeg de stad inderdaad in 1212 stadsrechten? En hoe zag de stad er toen uit? Hoeveel mensen woonden er en waarmee verdienden zij hun brood? We kunnen bij deze vragen alleen wegdromen.

Ook over de bakermat van Bergen op Zoom is weinig bekend. De heilige Gertrudis van Nijvel sprak het gelovige volk vele eeuwen tot de verbeelding. Was zij het die hier de eerste grondvesten legde? Archeologische vondsten van de laatste jaren bewijzen dat hier al in de Romeinse tijd geleefd werd. En gebeden en vast en zeker ook gewerkt: ora et labora.

De vroegste jaren van de stad zijn ingewikkeld, ja. Maar ook fris en groen, rijp om tot bloei en tot ontwikkeling te komen.

Tentoonstelling “800 jaar – geen steek veranderd”

Geplaatst op . Categorie: wART

800 jaar Bergen op Zoom betekent 800 jaar geschiedenis. Het uitdragen van die geschiedenis is van belang voor de huidige en de komende generaties. We komen ergens vandaan: de stad van nu heeft een oorsprong, die we bewust en onbewust met ons meedragen. De historie uitdragen en meedragen is niet voldoende: de geschiedenis van de stad moet ook letterlijk ‘gedragen’ kunnen worden. Reden om de acht eeuwen geschiedenis van de Bergse bevolking te vangen in acht kostuums: voor iedere eeuw één.

De witte kleur van de kostuums staat symbool voor het tijdloze en pure dat eigen is aan een stad. Het wit wordt doorbroken door kleur: elke eeuw geven immers steeds andere mensen kleur aan de stad. Materialen, decoraties en vormen in de kostuums vertellen over kenmerkende gebeurtenissen uit de afgelopen eeuwen.

Van die gebeurtenissen hebben we vaak alleen nog materiële zaken over: gebouwen, documenten, archeologische vondsten. De mensen die de gebeurtenissen hebben meegemaakt en de geschiedenis mede hebben bepaald zijn er niet meer. Met de kostuums worden ze tot leven gewekt. Zo wordt een beeld geschetst van de mensen die hier in Bergen op Zoom gewoond, geleefd en gewerkt hebben.

Omdat de mensen van toen niet veel verschillen met de mensen van nu zijn de historische kostuums in een modern jasje gestoken. Want welbeschouwd is er inderdaad in 800 jaar geen steek veranderd.

De tentoonstelling 800 jaar – geen steek veranderd is van 16 oktober tot en met 4 november 2012 te zien in Historisch Centrum Het Markiezenhof in Bergen op Zoom.

Openingstijden:

Dinsdag t/m zondag 11.00 – 17.00 uur